Mevzuatlar

MADDE 1 - Bu Kanunun amacý; karayolu taþýmalarýný ülke ekonomisinin gerektirdiði þekilde düzenlemek, taþýmada düzeni ve güvenliði saðlamak, taþýmacý, acente ve taþýma iþleri komisyoncularý ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði ve benzeri hizmetlerin þartlarýný belirlemek, taþýma iþlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarýný ve sorumluluklarýný saptamak, karayolu taþýmalarýnýn, diðer taþýma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayýcý olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânlarýn daha yararlý bir þekilde kullanýlmasýný saðlamaktýr.

MADDE 2. Bu Kanun kamuya açýk karayolunda motorlu taþýtlarla yapýlan yolcu ve eþya taþýmalarýný, taþýmacýlarý, taþýma acentelerini, taþýma iþleri komisyoncularýný, nakliyat ambarý ve kargo iþletmecilerini, taþýma iþlerinde çalýþanlar ile taþýmalarda yararlanýlan her türlü taþýt, araç, gereç, yapýlarý ve benzerlerini kapsar.

Ancak, özel otomobillerle ve bunlarýn römorklarýyla yapýlan taþýmalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teþebbüslerine ait otomobillerle yapýlan taþýmalar, Türk Silahlý Kuvvetlerine ait motorlu taþýt ve bunlarýn römorklarý ile yapýlan taþýmalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapýlan taþýmalar bu Kanun hükümlerine tâbi deðildir.

Ýl sýnýrlarý içerisindeki taþýmalar ile yüz kilometreye kadar olan þehirlerarasý taþýmalarýn düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonlarý ile iþbirliði yapýlmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sýnýrlarý içerisindeki þehiriçi taþýmalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esaslarý dahilinde býrakýlabilir.

Uluslararasý anlaþmalar ile savaþ hali, sýkýyönetim, olaðanüstü hal ve doðal afet durumlarýnda uygulanacak hükümler saklýdýr.

Taþýma iþleri : Taþýmacýlýk, acentelik, taþýma iþleri komisyonculuðu, nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliðini,

Taþýma iþleri iþletmecisi : Taþýma iþlerinde faaliyette bulunacak taþýmacý, acente, taþýma iþleri komisyoncusu, nakliyat ambarý ve kargo iþletmecisini,

Sorumluluk sigortasý : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlu karayolu taþýmacýlýk malî sorumluluk sigortasýný,

Taþýma : Yolcunun taþýta bindiði veya eþyanýn taþýmacýya teslim edildiði yerden varýþ noktasýna götürülmesini,

Taþýmacý : Taþýmacý yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabýna taþýmayý bir ücret karþýlýðý üstlenen gerçek veya tüzel kiþiyi,

Varýþ noktasý : Yolcu bileti veya taþýma senedinde gösterilen, yolcu veya eþyanýn götürülmek istendiði yeri,

Gönderilen : Sevk irsaliyesi, taþýma irsaliyesi ve taþýma senedinde belirtilen eþyanýn teslim edileceði kiþiyi,

Acente : Ticarî mümessil, ticarî vekil, satýþ memuru veya müstahdem gibi baðýmlý bir sýfatý olmaksýzýn bir sözleþmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taþýmacýyý ilgilendiren sözleþmelerde aracýlýk etmeyi ve onlar adýna taþýma sözleþmesi yapmayý meslek edinen kiþiyi,

Taþýma iþleri komisyoncusu : Ücreti karþýlýðýnda kendi namýna ve bir müvekkil hesabýna eþya taþýtmayý meslek edinmiþ kiþiyi,

Nakliyat ambarý : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya parça baþý eþyanýn teslim alýnarak iþletmecinin gözetimi ve denetimi altýnda yükleme, boþaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetlerin yapýldýðý yeri,

Nakliyat ambarý iþletmecisi : Baðýmsýz bir iþyerinin kullanma hakkýna sahip olan ve eþyayý teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altýnda; yükleme, boþaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taþýmayý yapan veya yaptýran ve bundan doðacak sorumluluðu üstlenen kiþiyi,

Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogramý geçmeyen genellikle ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandýk, paket gibi parça eþyayý,

Kargo iþletmecisi : Baðýmsýz bir iþyerinin kullanma hakkýna sahip olan ve kargoyu teslim alarak kýsa sürede gönderilene ulaþtýrmak amacýyla kendi gözetimi ve denetimi altýnda yükleme, boþaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, taþýmayý yapan veya yaptýran ve bundan doðacak sorumluluðu üstlenen kiþiyi,

Parça baþýna taþýma : Bir veya birden çok gönderenin ayný veya birbirinden ayrý gönderilene ait eþyalarýn taþýnmasýný,

Yolcu bileti : Yolcunun taþýnmasý yükümlülüðünü içeren, yönetmelikte öngörülen þekil ve þartlarý ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi,

Þehirlerarasý taþýma : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasýndan veya yerleþim biriminden baþlayýp diðer bir ilin herhangi bir noktasýnda veya yerleþim biriminde biten taþýmalarý,

Uluslararasý taþýma : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla;Türkiye üzerinden karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve havayolu ile gelip karayolundan üçüncü ülkelere yapýlan taþýmalarý,

Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiþ bir güzergâhta önceden açýklanmýþ yerleþme birimleri arasýnda yapýlan taþýmalarý,

Arýzî sefer : Ayný taþýtla bütün güzergâh boyunca ayný yolcu grubunun taþýnmasý ve kalkýþ noktasýna geri getirilmesi þeklindeki kapalý kapý seferleri ile gidiþi dolu, dönüþü boþ veya gidiþi boþ, dönüþü dolu seferleri,

Mekik sefer : Birden fazla gidiþ ve dönüþ seferinde ayný kalkýþ yerinden ayný varýþ yerine önceden gruplandýrýlmýþ yolcularýn taþýnmasýný, Ýfade eder.

MADDE 4 - Taþýmalar; ekonomik, seri, elveriþli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararýný gözetecek tarzda serbest rekabet ortamýnda gerçekleþtirilir.

MADDE 5- Taþýmacýlýk, acentelik ve taþýma iþleri komisyonculuðu ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapýlabilmesi için Bakanlýktan yetki belgesi alýnmasý zorunludur.

Taþýmacýlýk, acentelik ve taþýma iþleri komisyonculuðu ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yetki belgesi alýnabilmesi için taþýma iþleri iþletmecilerinin meslekî saygýnlýk, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliðe sahip olmasý gerekmektedir. Bu maddeye iliþkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayýlý Yabancý Sermayeyi Teþvik Kanunu hükümleri saklýdýr.

Taþýmacýlara, yetki belgesinden ayrý olarak taþýmalarda kullanýlacak taþýtlarýn niteliðini ve sayýsýný gösteren taþýt belgesi ile taþýmacýnýn taþýt belgesinde kayýtlý her taþýt için düzenlenen ve taþýtta bulunmasý gereken taþýt kartý verilir.

Taþýma iþleri iþletmecilerinin sayýsý, yolcu ve eþya kapasitesi, taþýtlarýn durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlýk, yetki belgelerinin verilmesinde sýnýrlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.

Tehlikeli yük taþýyan taþýtlar ve bunlarýn baðlý olduðu taþýmacýlar, taþýyacaklarý yüklerin özelliðine uygun olduðunu gösteren bilgi ve belgelere dayanarak birinci fýkrada belirtilen yetki belgesinden ayrý olarak ilgili mercilerden ayrýca izin almakla yükümlüdürler.

Taþýmacýlar, taþýma hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksýzýn veya zorunlu haller dýþýnda yapmaktan kaçýnamazlar ve taþýma hizmetinden herkesin her zaman yararlanmasýný saðlamak zorundadýrlar.

MADDE 6 - Yolcu ve eþya taþýmalarý, kanunlara ve taþýmacý ile yolcu ve gönderen arasýndaki sözleþmelere uygun olarak yapýlýr. Yolcu taþýmalarý biletsiz veya taþýma sözleþmesiz, eþya taþýmalarý taþýma senetsiz yapýlamaz.

Taþýmacý, acentesinin acentelik sýfatýyla yapmýþ olduðu bu Kanun kapsamýndaki faaliyet ve iþlemlerden müteselsilen sorumludur.

Taþýmacý, yolcu ve eþyanýn güvenlik içinde taþýnmasýndan sorumludur. Yolcu ve gönderenler de taþýmacýnýn güvenlik yönünden almýþ olduðu tedbirlere uymak zorundadýrlar.

Taþýmacý, çevre kirliliðini önleme, çevre ve insan saðlýðýný koruma amacýyla yürürlüðe konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadýr.

MADDE 7- Taþýmacý, yolcularýn saðlýklý, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasýný saðlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eþyayý taahhüt ettiði yere kadar götürmekle yükümlüdür.

Ýlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taþýtý, nitelikli þoför ve hizmetli personeli sefere göndermek, þoförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadýðýný araþtýrmak, teknik þartlara uymayan taþýtlarýn trafiðe çýkmasýna engel olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar þoför bulundurmak, taþýt kartlarý olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortasý bulunmayan taþýtlarý trafiðe çýkarmamak hususunda taþýmacý gereken özeni ve duyarlýlýðý göstermek zorundadýr.

Karayollarý alt yapýsý, iþletilmesi, trafiði, doðal afetler, meteorolojik þartlar ile arýza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili olarak ortaya çýkan ve taþýmanýn devamýna engel olan sebeplerin, belirsiz bir beklemeyi mecburî kýlmasý veya varýþ noktasýna kadar gerekli zamanýn bir katýndan daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, imkân olduðu takdirde taþýmacý bir baþka güzergâhý izleyerek taþýmayý tamamlamak, aksi halde yolcuyu güzergâh üzerinde yolcunun dilediði bir yere kadar götürmek veya yolcu ve eþyayý hareket noktasýna geri getirmekle yükümlüdür.

Bu gibi hallerde, yolcunun ve eþya sahibinin bütün haklarý saklý olup, taþýmacýlar herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.

Taþýmacýlar altýþar aylýk süre ile yýlda en az iki kez þoförlerinin ceza puaný durumunu Emniyet Genel Müdürlüðünden öðrenmek ve ceza puaný yüksek olan þoförlerle ilgili, eðitim ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri almak zorundadýrlar.

MADDE 8 - Gönderen, eþyanýn varýþ noktasý, cinsi, miktarý ve nitelikleri ile diðer önemli bilgileri tam ve doðru olarak taþýmacýya bildirmek zorundadýr. Yanlýþ ve eksik bildirmelerden doðacak her türlü sorumluluk gönderene aittir. Taþýmacý, bir ihbar veya þüphe halinde yetkili ve görevlilerin huzurunda eþyayý kontrol ettirebilir.

MADDE 9 - Acenteler ve taþýma iþleri komisyoncularý bu sýfatla yapmýþ olduklarý faaliyet ve iþlemlerden taþýmacý ile müþtereken ve müteselsilen sorumludur. Nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapanlar, eþyayý teslim aldýðý andan teslim edinceye kadar, eþyanýn tamamý ve kýsmen kaybýndan ve vuku bulacak hasarýndan, korunmasý ve taþýnmasýndan, güvenliði ve düzenliliðini saðlamaktan, çevre kirliliðini önleme ve insan saðlýðýný koruma konusundaki kurallara uymaktan sorumludur.

MADDE 10 - Acentelik ve taþýma iþleri komisyonculuðu yetki belgesine sahip olanlar taþýmacý yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarýna taþýma yapamaz ve yaptýramazlar.

Taþýma iþleri komisyoncularýnýn, kendi namlarýna eþya taþýtabilmeleri için bu taþýmalarý bir müvekkil hesabýna yapmalarý zorunludur.

MADDE 11 - Düzenli yolcu ve eþya taþýmalarý, nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazýrlanýr ve Bakanlýða bildirilir.

Ücret tarifelerine uyulmasý ve bu tarifelerin görülebilecek þekilde iþyeri, terminal ve bilet satýþ yerlerine asýlmasý ve taþýtlarda bulundurulmasý zorunludur.

Yolcu ve eþya taþýma, yükleme, boþaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararý aleyhine sonuç vermesi ve aþýrý ücret uygulanmasý veya rekabet ortamýnýn bozulmasý halinde ve gerektiðinde taban ve tavan ücretleri Bakanlýkça tespit edilebilir.

Ücret tarifeleri baþlangýç ve bitiþ noktalarý arasýnda gidiþ ve dönüþte ayný þekilde düzenlenir. Deðiþik fiyat tarifesi uygulanamaz.

Düzenli yolcu ve eþya taþýmalarý zaman tarifesine tâbidir. Taþýmacýlar tarafýndan geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazýrlanan zaman tarifeleri, Bakanlýkça onaylandýktan sonra yürürlüðe girer.

Taþýmacýlar zaman tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek þekilde iþyeri, terminal ve bilet satýþ yerlerinde bulundurmak zorundadýrlar.

a) Türkiye'ye karayoluyla veya demiryoluyla herhangi bir hudut kapýsýndan giren veya Türkiye'nin herhangi bir limanýna denizyolu ile gelen karayolu taþýtlarýyla yapýlan transit taþýmalarý,

b) Türkiye'ye demiryolu, denizyolu veya havayoluyla gelen ve varýþ noktasýndan karayolu taþýtlarýyla üçüncü ülkelere yapýlan taþýmalarý,

MADDE 13 – 12 nci maddenin (a) bendindeki taþýmalarý, uluslararasý ikili ve çok taraflý karayolu taþýma anlaþmalarýna göre taþýma yapmaya yetkili veya Bakanlýkça izin verilmiþ yabancý plâkalý taþýtlar ile uluslararasý taþýmalar için Bakanlýktan yetki belgesi almýþ taþýmacýlara ait taþýtlarla yapýlabilir.

12nci maddenin (b) bendindeki taþýmalar, Bakanlýktan uluslararasý taþýmacý yetki belgesi almýþ taþýmacýlar tarafýndan yapýlýr. Yabancý plâkalý taþýtlara ise Bakanlýðýn teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararý ile taþýma yetkisi verilebilir.

Yukarýdaki fýkralarda taþýma yetkisi verilen taþýtlarýn, hangi ülkelere hangi kara hudut kapýsý, deniz limaný, hava alaný veya limaný, demiryolu istasyonu veya garýndan taþýma yapacaðý Bakanlýkça belirlenir.

12nci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki taþýmalar uluslararasý taþýmacý yetki belgesine sahip taþýmacýlar ile ikili ve çok taraflý karayolu taþýma anlaþmalarýna göre izin verilmiþ veya Bakanlýkça özel izin belgesi verilmiþ yabancý taþýmacýlara ait taþýtlarla yapýlabilir.

MADDE 14 - Zorunlu hallerde sýnýr mülkî idare amirince verilecek izin dýþýnda, ilgili kanunlara ve taþýmacý ile yolcu ve gönderen arasýndaki sözleþmelere aykýrý olarak, yolcu ve eþya sýnýr kapýlarýna taþýnamaz, buralarda aktarmalarý yapýlamaz, eþya depolanamaz ve yolcular sýnýr kapýsýndan yaya geçerek baþka bir taþýta binemezler.

MADDE 15 - Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden karayoluyla yapýlacak transit taþýmalarda, yurt içi taþýmalarý aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapýlan uluslararasý taþýmalarý daha düzenli ve süratli kýlmak amacýyla, gerektiðinde diðer taþýma sistemleri ile birlikte ve tamamlayýcý olmak üzere alt yapýnýn fiziksel sýnýrlarý, güzergâhlarýn belirlenmesine iliþkin mevzuat çerçevesinde, kota sistemi uygulanabilir.

MADDE 16- Karayolunun bakýmý, korunmasý ile karayolu ve taþýmanýn yönetimine iliþkin giderlere katkýda bulunmak üzere yabancý plâkalý araçlardan geçiþ ücretleri alýnýr.

Köprü, tünel ve otoyol ücreti gibi karayolu alt yapýsýnýn kullanýlmasýndan alýnan ücret ile eþya ve taþýtlar için yapýlan hizmetlerin ücretleri, bu geçiþ ücretlerine dahil deðildir.

MADDE 17 - Þehirlerarasý ve uluslararasý yolcu taþýmacýlarý; duraklamalar dahil olmak üzere yolcunun kalkýþ noktasýndan, varýþ noktasýna kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanmasý ya da eþyasýnýn zarara uðramasýndan dolayý sorumludur.

MADDE 18- Taþýmacýlar, yolcuya gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun 17 nci maddesinden doðan sorumluluklarýný sigorta ettirmek zorundadýr. Ancak, Hazine Müsteþarlýðýnýn baðlý olduðu Bakanlýk gerekli gördüðü takdirde, tespit edeceði yabancý ülkelerde ortaya çýkabilecek zararlarý teminat kapsamý dýþýnda tutabilir.

Zorunlu karayolu taþýmacýlýk malî sorumluluk sigortasýný yaptýrmakla yükümlü olan taþýmacý; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduðu kiþilerin kusuru bulunmaksýzýn ve araçtaki bir bozukluk kazayý etkilemiþ olmaksýzýn, kazanýn bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kiþinin aðýr kusurundan ileri geldiðini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Sorumluluktan kurtulamayan taþýmacý, kazanýn oluþunda zarar görenin kusurunun bulunduðunu ispat ederse, durum ve þartlara göre tazminattan indirim yapýlabilir.

Sorumluluk sigortasýna iliþkin sigorta genel þartlarý Hazine Müsteþarlýðýnca onaylanýr. Sorumluluk sigortasý tarife ve talimatlarý Hazine Müsteþarlýðýnýn baðlý olduðu Bakanlýkça tespit edilir ve Resmî Gazetede yayýmlanýr. Hazine Müsteþarlýðýnýn baðlý olduðu Bakanlýk tarifeyi serbest býrakmaya yetkilidir.

Bu Kanunda öngörülen karayolu taþýmacýlýk malî sorumluluk sigortasý Türkiye'de karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortasý branþýnda ruhsatý bulunan sigorta þirketleri tarafýndan yapýlýr.

MADDE 19- Hak sahiplerinin tazminat alacaklarý, sigorta sözleþmesinde öngörülen teminattan fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortacýya karþý yöneltebileceði tazminat talebi, teminat tutarýnýn tazminat alacaklarý toplamýna olan oranýna göre indirime tâbi tutulur.

Baþka tazminat taleplerinin bulunduðunu bilmeksizin hak sahiplerinden birine veya birkaçýna kendilerine düþecek olandan fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortacý, yaptýðý ödeme çerçevesinde diðer hak sahiplerine karþý da borcundan kurtulmuþ sayýlýr.

Meydana gelen zarar öncelikle taþýmacýnýn sorumluluk sigortasýndan karþýlanýr. Bu sorumluluk sigortasý ile karþýlanamayan zararlar için 2918 sayýlý Karayollarý Trafik Kanununa göre yapýlmasý zorunlu olan malî sorumluluk sigortasýna müracaat edilir.

MADDE 20- Sigorta sözleþmesinden veya sigorta sözleþmesine iliþkin kanun hükümlerinden doðan ve tazminat yükümlülüðünün kaldýrýlmasý veya miktarýnýn azaltýlmasý sonucunu doðuran haller hak sahiplerine karþý ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacý, sigorta sözleþmesine ve bu sözleþmeye iliþkin kanun hükümlerine göre, tazminatýn kaldýrýlmasýný veya azaltýlmasýný saðlayabileceði oranda taþýmacýya rücu edebilir.

MADDE 21 - Hak sahipleri, sorumluluk sigortasýnda öngörülen sýnýrlar içinde doðrudan doðruya sigortacýya karþý talepte bulunabilirler.

MADDE 22 - Sorumluluk sigortasý tazminatýna yol açan olay, sigorta ettiren veya hak sahibi tarafýndan öðrenildiði tarihten itibaren otuz iþ günü, olay yurt dýþýnda meydana gelmiþse altmýþ iþgünü içinde sigorta þirketine ihbar edilir.

Sigorta ettiren; kazaya, zarara veya olayla ilgili olarak açýlacak davalara iliþkin bilgi ve belgeleri sigorta þirketine vermekle yükümlüdür.

Sigortacýlar, hak sahibinin kaza veya zarara iliþkin belgeleri sigortacýya ilettiði tarihten itibaren, sekiz iþ günü içinde sorumluluk sigortasý sýnýrlarý içinde kalan miktarý hak sahibine ödemek zorundadýr.

MADDE 23- Sigorta þirketleri, þekli ve kapsamý Bakanlýðýn uygun görüþü ve Hazine Müsteþarlýðýnýn baðlý bulunduðu Bakanlýðýn onayý ile belirlenip Türkiye Sigorta ve Reasürans Þirketleri Birliðince bastýrýlacak sorumluluk sigortasý belgesini, poliçe ile birlikte sigorta ettirene vermek zorundadýr. Poliçede araçlarýn plâka numaralarý belirtilir ve her araç için sorumluluk sigortasý belgesi düzenlenir.

Taþýmacýlar sorumluluk sigortasý belgelerini araçlarýnda bulundurmak zorundadýr. Sorumluluk sigortasý belgesi bulunmayan araçlar sigorta teminatý saðlanýncaya kadar trafikten men edilir.

MADDE 24- Bu Kanuna göre yapýlan sorumluluk sigortasý sözleþmelerinden doðan her türlü tazminat davasý, hak sahibinin zararý ve tazminat yükümlüsünü öðrendiði tarihten itibaren iki yýl ve her halde zarara neden olan olay tarihinden itibaren on yýl sonra zamanaþýmýna uðrar.

Dava, cezayý gerektiren bir fiilden doðmakta ve 765 sayýlý Türk Ceza Kanununda bu fiil için daha uzun bir zamanaþýmý süresi öngörülmekte ise tazminat davasýnda bu ceza zamanaþýmý uygulanýr.

Sorumlu kiþi hakkýndaki zamanaþýmýný kesen sebepler, sigorta þirketi hakkýnda da uygulanýr. Sigorta þirketi hakkýnda zamanaþýmýný kesen sebepler sorumlu kiþi hakkýnda da uygulanýr.

Sorumluluk sigortasýnda tazminat yükümlülerinin birbirlerine karþý rücu haklarý kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öðrendikleri günden baþlayarak iki yýlda zamanaþýmýna uðrar.

MADDE 25- Sigorta sözleþmesinden doðan anlaþmazlýklar, tazminat ve rücu talepleri nedeni ile açýlacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkeme veya icra daireleri; sigorta þirketinin veya þubesinin, sigorta sözleþmesini yapan acentenin, sigortalýnýn, hak sahibinin, rücu edilenin ikametgâhýndaki veya zarara yol açan olayýn meydana geldiði yerdeki mahkeme ve icra daireleridir.

5 inci maddesinin yedinci fýkrasýna aykýrý davranarak bir taþýmacýnýn diðer bir taþýmacýnýn taþýma faaliyetini engellemesi halinde dörtmilyar lira,

b) Bilette tayin edilen yeri baþka bir kimseye verenler veya 6 ncý maddesine aykýrý davranarak yolcu taþýyanlardan, her yolcu için taþýma ücretinin beþ katý tutarý, taþýma senedi olmaksýzýn eþya taþýyanlardan birmilyar lira,

c) 6 ncý maddesinin birinci fýkrasýna aykýrý davranan taþýmacýlara üçyüzmilyon lira, üçüncü ve dördüncü fýkralarýna aykýrý davranan taþýmacýlara beþyüzmilyon lira,

d) 7 nci maddesinin birinci fýkrasýna aykýrý davranan yolcu taþýmacýlarýna birmilyar lira, ikinci fýkrasýna aykýrý davranan taþýmacýlara beþyüzmilyon lira, altýncý fýkrasýna aykýrý davranan taþýmacýlara üçyüzmilyon lira,

f) 11 inci maddesine aykýrý davranarak ücret tarifesi düzenlemeyenlere beþyüzmilyon lira, ücret tarifelerine uymayan veya deðiþik ücret tarifeleri uygulayanlara beþyüzmilyon lira, bunun dýþýnda ikinci fýkraya aykýrý davrananlara ikiyüzmilyon lira,

Zaman tarifesine uymayanlara ikiyüzmilyon lira, zaman tarifelerini görülebilecek þekilde iþyeri, terminal ve bilet satýþ yerlerinde bulundurmayanlara yüzmilyon lira,

g) 13 üncü maddesine aykýrý olarak yabancý plâkalý taþýtlarýn Türkiye sýnýrlarý dahilindeki iki nokta arasýnda taþýma yapmasý halinde, taþýt sahibine veya þoförüne birmilyar lira,

18 inci madde hükümlerine göre sorumluluk sigortasý yapmaktan kaçýnan sigorta þirketlerine, ödenmesi gereken sigorta priminin on katý tutarýnda,

i) 22 nci maddesinin ikinci fýkrasýna uymayan ve yükümlülükleri yerine getirmeyen taþýmacýlara beþyüzmilyon lira,

k) 32 nci maddesine aykýrý olarak terminal ve ara durak dýþýnda yolcu indirip bindiren taþýmacýlara üçyüzmilyon lira, Para cezasý verilir.

MADDE 27- Eylemin baþka bir suç teþkil etmesi halinde, 26 ncý madde ile verilen para cezalarý, diðer kanunlardaki suçlarýn takibine ve cezalarýn uygulanmasýna; bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasýna engel teþkil etmez.

MADDE 28- Bu Kanunda yazýlý suçlara iliþkin idarî para cezalarýna dair tutanaklarýn düzenlenmesi ve tahsiline ait usul ve esaslar Maliye Bakanlýðýnýn görüþü alýnarak hazýrlanacak yönetmelikle düzenlenir.

MADDE 29–(Deðiþik-Resmi Gazete 31.07.2004) Ödeme derhal yapýlmadýðý takdirde para cezalarýnýn, tutanaðýn teblið tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay %5 faiz uygulanýr. Aylýk faizin hesaplanmasýnda

ay kesirleri tam ay sayýlýr. Bu suretle bulunacak tutar cezanýn iki katýný geçemez. Ýlgisine teblið edilmeyen tutanaklarýn tebliðinde 2918 sayýlý Karayollarý Trafik Kanununun 116 ncý maddesi hükümleri uygulanýr.

Süresinde ödenmeyen para cezalarý için 6183 sayýlý Âmme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun hükümleri uygulanýr.

Bu para cezalarý, Maliye Bakanlýðýnýn sayman mutemetlerine, mal sandýklarýna veya Bakanlýkça yetkili kýlýnmýþ personele ödenebileceði gibi banka, posta çeki veya kredi kartý ile de ödenebilir. Maliye Bakanlýðý kredi kartý ile tahsilat yapýlmasýna izin vermeye, tahsilatýn saymanlýk hesaplarýna aktarýlmasýna iliþkin süreleri ve diðer usul ve esaslarý belirlemeye yetkilidir.

MADDE 30 - Para cezalarýna karþý teblið tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Ýtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Bu Kanunda belirtilen suçlarýn iþlendiði tarihten itibaren bir yýl içinde ayný nitelikte üç defa suç iþlediði tespit edilen gerçek ve tüzel kiþilere, iþlediði suçlarýn cezalarýnýn toplamýnýn on katý para cezasý verilir ve taþýt þoförünün yurt içi taþýmalarda ticarî araç kullaným belgesi, yurt dýþý taþýmalarda da uluslararasý sürücü sertifikasý bir yýl süreyle askýya alýnýr.

MADDE 31- Yetki belgesi alma þartlarýndan herhangi birinin taþýnmadýðýnýn sonradan anlaþýlmasý veya faaliyet sýrasýnda bu þartlardan herhangi birinin kaybedilip de verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri iptal edilir.

Yetki belgeleri, taþýt belgeleri veya taþýt kartý üzerinde tahrifat yapan yetki belgesi sahiplerine idarî para cezasý verilir.

MADDE 32 - Düzenli seferli yolcu taþýmalarýnda kalkýþ ve varýþlarýn bir terminalden yapýlmasý esastýr. Ancak yeri ve zamaný önceden belirlenen ve nitelikleri yönetmelikte tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi ve bindirmesi yapýlabilir.

Yolcu taþýmacýlarýnýn, en az bir yolcu terminaline baðýmsýz olarak veya birlikte sahip olmalarý veya bu terminalin kullanma hakkýný haiz olmalarý zorunludur. Ayný terminalden, nitelik ve niceliðine göre birden fazla taþýmacý yararlanabilir. Eþya taþýmacýlýðýnda terminal bulundurma zorunluluðu aranmaz. Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir.

MADDE 33-(Deðiþik-Resmi Gazete 27.04.2005) Verilecek yetki belgeleri ve taþýt kartlarýndan ücret alýnýr. Ücreti alýnmadan yetki belgeleri ve taþýt kartlarý verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 15'i alýnýr (01.01.2009 tarihinde yürürlüðe girer). Unvan deðiþikliði, adres deðiþikliði ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alýnmaz.

Bu ücretler, her takvim yýlý baþýndan geçerli olmak üzere o yýl için 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarýnca tespit ve ilân edilen yeniden deðerleme oranýnda artýrýlarak uygulanýr.

Bakanlýk, görev alanýna giren hizmetleri yerine getirmek için, merkezde Bakanýn onayý ile döner sermaye iþletmesi kurabilir. Döner sermaye miktarýný belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Ýþletmenin görevleri, gelirleri, iþleyiþi, denetimi ve diðer hususlar yönetmelikle belirlenir.

Döner Sermaye Ýþletmesinin 2004 yýlý dahil gelirlerine iliþkin olarak 1050 sayýlý Muhasebei Umumiye Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz.

1) Savaþ, iç savaþ, terör, kargaþa ve benzeri olaðanüstü koþullara sahip ülkelerde uluslararasý taþýma yaparken saldýrýya uðrayýp hayatýný kaybeden þoför ve beraberindeki Türk vatandaþlarýnýn varislerine 40.000 Yeni Türk Lirasý’na kadar,

2) Bakanlýk, Döner Sermaye Ýþletmesinin mali imkânlarý ölçüsünde olmak üzere; ticari yolcu ve eþya taþýmalarýnda kullanýlan otobüs, kamyon, tanker ve çekicilerden yaþlarý ilgili mevzuatýn getirdiði yaþ sýnýrýnýn üzerinde olanlarý devir alabilir, devir alýnan taþýtlarýn sahiplerine,

Döner Sermaye Ýþletmesi devir alýnan bu taþýtlarý yurtiçi ve yurtdýþýndaki gerçek ve/veya tüzel kiþilere satýþ, hibe, devir ve benzeri yöntemlerle deðerlendirebilir. Bu iþlemlerden elde edilen gelirler Döner Sermaye Ýþletmesine gelir kaydedilir.

a) Taþýmacýlýk, acente ve taþýma iþleri komisyonculuðu ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapmak isteyen gerçek ve tüzel kiþilerde aranacak þartlar, verilecek yetki belgeleri ve taþýt belgeleri, her belge türü için gerekli olan taþýt kapasiteleri, taþýtlarýn yaþý, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususlarý,

c) Taþýmacý, acente ve taþýma iþleri komisyonculuðu ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapacaklarýn yükümlülükleri, bagaj ve taþýmanýn yardýmcý hizmetleri,

MADDE 35- Bakanlýk, bu Kanun gereðince yerine getirmekle yükümlü olduðu görev ve yetkilerinin tamamýný veya bir kýsmýný devredebilir. Devirle ilgili usul ve esaslar çýkarýlacak yönetmelikle belirlenir.

MADDE 36 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayýlý Türk Ticaret Kanunu, 2918 sayýlý Karayollarý Trafik Kanunu, 7397 sayýlý Sigorta Murakabe Kanunu ve diðer ilgili mevzuat hükümleri uygulanýr.

GEÇÝCÝ MADDE 1- Bu Kanuna göre yürürlüðe konulacak yönetmeliklerin yürürlüðe girdiði tarihten önce yetki belgesi almýþ olanlar hariç, þehirlerarasý eþya taþýmacýlýðý konusunda taþýmacýlýk, acentelik, taþýma iþleri komisyonculuðu ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapan gerçek ve tüzel kiþiler baþvurudaki þartlar aranmaksýzýn yönetmeliklerin yürürlüðe girdiði tarihten itibaren bir yýl içerisinde yetki belgesi almak zorundadýrlar. Zorunluluk halinde bu süre Bakanlýkça altý aylýk dönemlerle en fazla bir yýl uzatýlabilir.

Ýlk defa yetki belgesi almak isteyenlerin talep ettikleri yetki belgesi ile ilgili faaliyette bulunduklarýný belgelemeleri gerekmektedir. Belge alma süresi bitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve bu Kanuna göre çýkarýlacak yönetmelik hükümleri uygulanýr.

GEÇÝCÝ MADDE 2 - Geçici 1 inci maddede öngörülen süre içerisinde yetki belgesi alan taþýmacýlar, acente ve taþýma iþleri komisyoncularý ile nakliyat ambarý ve kargo iþletmeciliði yapanlar yetki belgesi aldýðý tarihten itibaren iki yýl içerisinde durumlarýný bu Kanun ve bu Kanuna göre çýkarýlacak yönetmeliðe uydurmak zorundadýrlar.

GEÇÝCÝ MADDE 3 - Bu Kanunun yayýmýndan önce ayrý terminal izni alan veya ayrý terminal iþleten gerçek veya tüzel kiþiler mevcut terminallerini iþletmeye devam edebilirler.